مدعیان آینده‌نگری در سیلیکون‌ولی، از جمله مدیرانی مانند سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، و ایلان ماسک، رئیس SpaceX، با ادعای توانایی پیش‌بینی آینده برای خودشان کارنامه‌ای ساخته‌اند. نگاه بلندمدت سرمایه‌ای ارزشمند است: مارک زاکربرگ از Meta در سال ۲۰۱۶ نقشه راهی ۱۰ساله برای Facebook تدوین کرد و Google نیز پیش از عرضه اولیه سهامش، به‌طور مشهور به سرمایه‌گذاران اعلام کرد که نگران نتایج کوتاه‌مدت نیست. بااین‌حال، همه آن‌ها تنها پنج هفته مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای در کاخ سفید گرد هم آمدند تا با رئیس‌جمهور ترامپ عکس بگیرند و از دستورکار «ابرهوش» او حمایت کنند.

حتی با معیارهای تنزل‌یافته حاکمیت شرکتی در روزگار کنونی، این تصمیم به‌طرز تکان‌دهنده‌ای نسنجیده بود. با وجود ده‌ها نظرسنجی که از افزایش موج مخالفت با ترامپ و مخالفت دوجناحی با هوش مصنوعی و مراکز داده حکایت داشتند، آینده‌نگران نخبگان فناوری منافع بلندمدت شرکت‌هایشان را فدای جلب رضایت سیاسی کوتاه‌مدت کردند. حالا هم صنعت آن‌ها به‌روشنی در تیررس پیروزان تازه قرار گرفته است.

برای صنعتی که شیفته تشخیص الگوست، تصمیم آن‌ها برای گره‌زدن سرنوشتشان به رئیس‌جمهور ترامپ، سوءبرداشتی فاجعه‌بار از فضای سیاسی از آب درآمده است. آن‌ها نه‌تنها سرنوشت شرکت‌هایشان را به خطر انداخته‌اند، بلکه پرسش‌هایی نیز درباره دوراندیشی و قضاوتشان برانگیخته‌اند.

به چه فکر می‌کردند؟

کارکنان آن‌ها هم به‌اندازه بقیه ما سردرگم‌اند. کارکنان فناوری در OpenAI، Meta و شرکت‌های دیگر که با آن‌ها صحبت کرده‌ام، به نبود اظهارنظر از سوی مدیرانشان پس از انتخابات اشاره کرده‌اند. زاکربرگ هنوز درباره نتایج انتخابات در داخل شرکت چیزی نگفته و یکی از کارکنان شرکت دیگری در حوزه هوش مصنوعی گفته است که «مدیران در Slack تقریباً سکوت کرده‌اند». بیشتر کارکنان نگران قوانین احتمالی ضد مراکز داده‌اند و کنجکاوند بدانند مدیران با روی‌کارآمدن دولت دموکرات در واشنگتن دی‌سی چه تغییری در رویکردشان خواهند داد. اما بیش از هر چیز، نمی‌فهمند چرا مدیرانشان چیزی را که برای همه آشکار بود، ندیدند.

در سیلیکون‌ولی، عبارت معروف گرِتزکی، «به جایی اسکیت کن که توپ قرار است برود، نه جایی که بوده است»، اصلی مدیریتی به‌شمار می‌رود؛ اصلی که بر پیش‌بینی و دوراندیشی تأکید دارد، نه واکنش نشان‌دادن به لحظه کنونی. کارآفرینان فناوری عاشق یک «تغییر مسیر» حساب‌شده‌اند و شرکت‌هایی که نمی‌توانند خود را با زمانه تطبیق دهند، با ورود رقبای برهم‌زننده به حاشیه رانده می‌شوند و از بین می‌روند.

به همین دلیل است که برایم عجیب است زاکربرگ، گرگ براکمن، هم‌بنیان‌گذار OpenAI، و بسیاری دیگر از رهبران سرشناس هوش مصنوعی و سرمایه‌گذاران خطرپذیر سیلیکون‌ولی، خود را در گرفتاری سیاسی‌ای قرار داده‌اند که شاید راه گریزی از آن نداشته باشند. آن‌ها با حمایت همه‌جانبه از دستورکار فرهنگی و تجاری رئیس‌جمهور ترامپ، به‌جای آنکه مثل روال معمول شرکت‌های آمریکایی با هر دو حزب رابطه داشته باشند، هویتی برای خود ساخته‌اند که شاید نتوانند از آن فاصله بگیرند. آیا واقعاً کسی باور می‌کند که الکس کارپ، مدیرعامل Palantir، پس از یک سال وعده «خشونت و مرگ برای دشمنانمان» و گفتن این‌که شرکتش «کاملاً ضد وُک» است، ناگهان ترقی‌خواه شده است؟

به باور من، این ماجرا نه چندان غافلگیرکننده، بلکه افشای علنی واقعیتی بنیادی است: رهبران پرآوازه دنیای فناوری آن‌قدرها هم همه‌چیزدان و آینده‌نگر نیستند. بینش درباره شبکه‌های اجتماعی یا هوش مصنوعی، زاکربرگ یا آلتمن را به کارشناس سیاست، اقتصاد یا حوزه‌های بسیار دیگری خارج از فناوری تبدیل نمی‌کند. دسترسی فوری به رئیس‌جمهور، یارانه‌ها و امکان اظهارنظر درباره مقرراتی که بر خودشان اعمال می‌شود، آن‌ها را چنان کور کرد که اصول بدیهی محاسبات سیاسی را نادیده گرفتند؛ اصولی که آشکارا درکشان نکرده بودند.

بی‌دلیل نیست که مدیران عامل Chase، Boeing و دیگر شرکت‌های بزرگ فهرست Fortune 500 در پادکست‌ها درباره «انرژی مردانه» صحبت نمی‌کنند یا در یک اجلاس هوش مصنوعی همسو با جریان MAGA، از روی صحنه با رئیس‌جمهور تماس نمی‌گیرند تا نگرانی‌ها درباره هوش مصنوعی را «حقه» و «کلاهبرداری» بخوانند. این خردورزی حاصل دهه‌ها فعالیت در محیطی است که مشتری هر چهار سال عوض می‌شود، اما قراردادها ۱۰ سال دوام دارند. بیشتر شرکت‌ها با هر دو حزب رابطه دارند، چون می‌دانند مدل‌های کسب‌وکار و پروژه‌های چندمیلیارددلاری‌شان باید بیش از عمر دولت فعلی دوام بیاورند. اما Big Tech خود را به ترامپ گره زد و مهم‌ترین اهداف و سرمایه‌گذاری‌هایش ــ که بسیاری از آن‌ها به دسترسی به شبکه برق و مجوزهای مراکز داده مربوط‌اند ــ را به اهداف فوری دموکرات‌ها تبدیل کرد.

در فناوری، همیشه می‌توان قابلیتی را از رده خارج کرد یا بخشی از کد را به‌روزرسانی کرد. اما در سیاست، برای اشتباهاتی که برداشت عمومی را تغییر می‌دهند، دکمه بازگشت وجود ندارد. تصمیم نخبگان فناوری برای همسوکردن آشکار کسب‌وکارهایشان با یک جنبش زودگذر، حالا که فضا تغییر کرده، راهی معتبر برای تغییر مسیر برایشان باقی نگذاشته است. یکی از کارکنان Meta که از نزدیک با زاکربرگ کار کرده، این‌طور گفت: «مارک بلندمدت فکر می‌کند، اما هیچ‌وقت برنامه‌ای برای رسیدن به مقصد نمی‌چیند. همه‌چیز بر پایه آزمون‌وخطا و امید به نتیجه است.» آیا کارکنان انتظار دارند شرکت پس از این اتفاق، بررسی راهبردی جامعی انجام دهد؟ «Facebook هیچ‌وقت واقعاً چنین کاری نکرده است.»

«سریع حرکت کن و چیزها را بشکن» شاید در یک استارتاپ جواب بدهد، اما راهبردی افتضاح برای جلب اعتماد و حسن‌نیت عمومی است. جهش‌های فناورانه پیشین، مانند گسترش فناوری فیبر نوری و زیرساخت‌های بی‌سیم، از سیاست‌های جناحی دور ماندند. اما سیلیکون‌ولی با سر فرودآوردن در برابر دولت ترامپ، هوش مصنوعی را به موضوعی در جنگ‌های فرهنگی تبدیل کرد. حالا وقتی شهروندان درباره طرح‌های مراکز داده از کالیفرنیا تا فلوریدا رأی می‌دهند، دیگر فقط ملاحظات فنی یا اقتصادی را در نظر نمی‌گیرند، بلکه ملاحظات سیاسی هم برایشان مطرح است.

رهبران فناوری متوجه این روند نشدند، چون چنان بر فوریت رقابت در حوزه هوش مصنوعی متمرکز بودند که درک نکردند آسیب به اعتبار چگونه می‌تواند حسن‌نیت ناملموس ــ و در نهایت زیرساخت کاملاً ملموس ــ لازم برای پیروزی در این رقابت را تضعیف کند. سوءبرداشت این صنعت از شرایط کنونی، یکی از اسطوره‌های محبوب سیلیکون‌ولی را از همین حالا ترک انداخته است: این‌که رهبرانش همیشه می‌توانند آینده را ببینند.

آرون زاموست مشاور ارتباطات فناوری و از مدیران پیشین Square است.