دوباره به همان زمان از سال رسیده‌ایم: هزاران نماینده، لابی‌گر و روزنامه‌نگار برای مذاکرات سالانه اقلیمی سازمان ملل گرد هم آمده‌اند؛ مذاکراتی که این بار در آنتالیا، ترکیه برگزار می‌شود.

نشست COP31 رسماً در ۸ نوامبر آغاز شد و مذاکرات را در یکی از بزرگ‌ترین عرصه‌های جهانِ اقلیم کلید زد. ترکیه و استرالیا امسال میزبان مشترک این مذاکرات هستند که قرار است ۲۰ نوامبر به پایان برسد.

این گردهمایی سالانه اغلب می‌تواند نشان دهد جهان در زمینه مقابله با بحران اقلیمی و سازگاری با آن در چه وضعیتی قرار دارد. مذاکرات امسال هم بی‌شک پرتنش خواهد بود؛ به‌ویژه انتظار می‌رود درباره سوخت‌های فسیلی و تأمین مالی اقلیم بحث‌های زیادی دربگیرد. در ادامه، نکاتی را که باید درباره COP31 بدانید مرور می‌کنیم.

در سال‌های اخیر، با نزدیک شدن زمان برگزاری COP، تنش‌ها همیشه بالا به نظر می‌رسند. (COP مخفف «کنفرانس اعضا» است.) اما امسال شرایط به‌ویژه ملتهب به نظر می‌رسد: جهان همچنان با جنگ جاری در ایران دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ جنگی که خاورمیانه را دستخوش آشفتگی کرده و با جهش قیمت انرژی، موجی از شوک‌های اقتصادی را به سراسر جهان فرستاده است.

نشست امسال COP دومین نشستی خواهد بود که هیئت رسمی ایالات متحده در آن حضور ندارد. رئیس‌جمهور ترامپ اوایل امسال رسماً ایالات متحده را از توافق پاریس خارج کرد و روند خروج این کشور از کمیته چارچوب سازمان ملل درباره تغییرات آب‌وهوایی را نیز آغاز کرده است. این همان معاهده‌ای است که امکان مشارکت رسمی در مذاکرات را فراهم می‌کند.

در همین حال، اوضاع توافق پاریس هم که ۱۱ سال پیش در مذاکرات اقلیمی سازمان ملل شکل گرفت و هدفش محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح پیش از صنعتی‌شدن بود، چندان امیدوارکننده نیست. برنامه محیط‌زیست سازمان ملل در گزارشی که در سپتامبر منتشر شد، اذعان کرد که گرمایش جهانی از هدف ۱.۵ درجه سانتی‌گراد فراتر خواهد رفت؛ «احتمالاً طی چند سال آینده».

بنابراین، با آغاز مذاکرات اقلیمی، پرسشی آشکار و فوری پیش روست: چگونه می‌توان به‌سرعت انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش داد تا گرمایش زمین محدود شود؟ مسئله مهم دیگر نیز این است که هزینه اقدامات لازم برای کاهش انتشار و کمک به تاب‌آوری جهانِ در حال گرم‌شدن در برابر آسیب‌های اجتناب‌ناپذیر آن چگونه تأمین شود.

دو سال پیش، مذاکرات با تعیین هدفی برای بسیج سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۵ به پایان رسید تا به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و سازگاری با تغییرات اقلیمی کمک شود. (بر اساس آمار سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، کشورهای ثروتمند در سال ۲۰۲۴ مبلغ ۱۳۶.۷ میلیارد دلار تأمین کردند.) توافق COP30 در سال گذشته نیز هدفی برای سه‌برابر کردن بودجه سازگاری با تغییرات اقلیمی در همین بازه زمانی تعیین کرد. (این بودجه طی چند سال گذشته تقریباً ثابت مانده است.)

اوایل امسال، فروپاشی یک یخچال طبیعی و سیل ویرانگری که در هیمالیا به راه انداخت، بار دیگر به شکلی تراژیک نشان داد که خطر تا چه اندازه جدی است. این سیل حدود ۱,۵۰۰ کشته بر جای گذاشت، بیش از ۵,۰۰۰ نفر را مفقود کرد و نزدیک به ۵ میلیارد دلار خسارت به بار آورد. صندوق زیان‌ها و خسارت‌های سازمان ملل متعهد شد ۲۰ میلیون دلار برای کمک به نپال در مسیر بازسازی اختصاص دهد؛ رقمی که کمتر از یک درصد برآورد کل هزینه‌های این کشور است.

روند مهم دیگری که باید زیر نظر گرفت، نحوه پرداختن مذاکرات رسمی به موضوع سوخت‌های فسیلی است. سه سال پیش، متن توافق نهایی صراحتاً خواستار گذار از این سوخت‌ها شده بود. اما به نظر می‌رسید سال گذشته اوضاع یک گام به عقب رفت؛ در توافق نهایی حتی یک بار هم عبارت «سوخت‌های فسیلی» ذکر نشد. این گفت‌وگو جالب‌توجه خواهد بود، به‌ویژه از آن‌رو که هر دو میزبان مشترک، ترکیه و استرالیا، به‌دلیل رابطه‌شان با این سوخت‌ها با انتقاد روبه‌رو بوده‌اند: استرالیا صادرکننده عمده زغال‌سنگ و گاز طبیعی است و شبکه برق ترکیه نیز به‌شدت به سوخت‌های فسیلی، از جمله زغال‌سنگ، متکی است.

در کنار مذاکرات رسمی، مراد کوروم، رئیس COP31 و وزیر محیط‌زیست ترکیه، دستورکار جانبی این نشست را پیش می‌برد که شامل دو ابتکار غیررسمی است و ارزش پیگیری دارد. این ابتکارها بخشی از متن توافق رسمی نخواهند بود، اما کشورها می‌توانند با پیوستن به آن‌ها حمایت خود را اعلام کنند.

یکی از این ابتکارها تعهدی برای پایدارتر کردن AI است؛ تعهدی که حتی در مقایسه با تعهدات داوطلبانه COP هم به‌شکلی تقریباً خنده‌دار مبهم است. در متن صراحتاً آمده که این تعهد هیچ الزام تازه‌ای برای کشورها ایجاد نمی‌کند؛ بنابراین انتظار هیچ‌گونه سازوکار اجرایی و نظارتی از این دست را نداشته باشید.

رهبری COP همچنین در تلاش است سهم برق را در مصرف انرژی کشورهای عضو افزایش دهد. امروزه تنها حدود ۲۳ درصد از انرژی جهان به شکل برق مصرف می‌شود. سوخت‌های فسیلی، مانند بنزین در خودروها یا گاز طبیعی برای گرمایش، بخش عمده باقی‌مانده را تشکیل می‌دهند. افزایش استفاده از برق و اتکا به منابع پاک‌تر برای تأمین آن می‌تواند به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک کند. هدف تعهد جدید این است که تا سال ۲۰۳۵، برق ۳۵ درصد از کل مصرف انرژی را تشکیل دهد.

از آنجا که رهبران این نشست آن را «COP اجرا» می‌نامند، دیدن پیشرفت ملموس و واقعی در مقابله با چالش جهانی تغییرات اقلیمی بسیار امیدوارکننده خواهد بود. انتظار ندارم اتفاقی انقلابی بیفتد، اما پیگیر خواهیم بود تا ببینیم توافق نهایی به چه شکلی درمی‌آید.

این مقاله برگرفته از خبرنامه هفتگی اقلیمِ MIT Technology Review با نام The Spark است. برای دریافت آن در صندوق ورودی خود، هر چهارشنبه، از اینجا ثبت‌نام کنید.