«You Can See Everything»، مستندی که هفته‌های پایانی زندگی الیزابت هولمز، بنیان‌گذار بدنام Theranos، را پیش از رفتن به زندان به تصویر می‌کشد، با تبدیل‌شدن به یکی از پرفروش‌ترین مستندهای تاریخ، بحثی سراسری به راه انداخته است. این فیلم به کارگردانی Nathan Fielder و Lance Oppenheim، عامدانه از به‌تصویرکشیدن هولمز به‌عنوان یک فریبکار زبردست یا قربانی سر باز می‌زند و در عوض، توانایی غریب و تقریباً هیپنوتیزم‌کننده‌اش را برجسته می‌کند؛ استعدادی که باعث می‌شود مردم دلشان برای او بسوزد، حتی وقتی به‌خوبی از جرایمش آگاه‌اند.

Tyler Shultz برای تصمیم‌گیری درباره هولمز نیازی نداشت «You Can See Everything» را ببیند. شولتز که نخستین شغلش پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه در Theranos بود، یکی از افشاگران کلیدی این شرکت به شمار می‌رفت و دستگاه‌های آزمایش خونِ به‌شدت غیردقیقی را افشا کرد که به فروشگاه‌های Walgreens راه یافته بودند و نتایج نادرستی در اختیار بیماران واقعی می‌گذاشتند. (ارزش‌گذاری Theranos با وجود آن‌که فناوری‌اش هیچ‌وقت واقعاً کار نکرد، در اوج به حدود ۱۰ میلیارد دلار رسید؛ این شرکت فقط برای بخشی از آزمایش‌ها از دستگاه‌های خودش استفاده می‌کرد و باقی آزمایش‌ها را به تجهیزات شرکت‌های دیگر می‌سپرد.)

دلیل چندانی برای ادامه صحبت درباره هولمز وجود ندارد؛ پرونده‌اش بسته شده و او در زندان فدرال است. بااین‌حال، رسانه‌ها در دهه گذشته مجذوب حقه‌بازی‌های او بوده‌اند (از جمله خودم).

در واقع، شولتز در مصاحبه‌ای با The San Francisco Standard می‌گوید: «تنها دلیلی که همین حالا درباره الیزابت هولمز صحبت می‌کنیم، این است که خودش می‌خواهد همین حالا درباره الیزابت هولمز صحبت کنیم.»

اما با ورود به اوج عصر هوش مصنوعی، ماجرای عبرت‌آموز Theranos معنای تازه‌ای پیدا می‌کند؛ دورانی که در آن شرکت‌هایی که هرگز سودآور نبوده‌اند، با ارزش‌گذاری‌های تریلیون‌دلاری سرمایه جذب می‌کنند.

شولتز به SF Standard گفت: «فکر می‌کنم دوره‌ای که با کسی سی دقیقه قهوه می‌خوردید و ۱۰۰ هزار دلار برایش می‌فرستادید، باید به سر آمده باشد. الیزابت این الگو را گرفت و آن را به ۱۰۰ میلیون دلار رساند.»

پدربزرگ او، George Shultz، وزیر خارجه و وزیر خزانه‌داری پیشین آمریکا، خود سرمایه‌گذار و عضو سرشناس هیئت‌مدیره Theranos بود.

او افزود: «باور دارم کاری که [هولمز] کرد، جذب بزرگ‌ترین دور تأمین مالی فرشته‌ای در تاریخ بود؛ اما حتی در مقیاس‌های کوچک‌تر هم فکر می‌کنم سرمایه‌گذاران باید بدانند وقتی چنین مبلغی را در اختیار کسی می‌گذارند، قدرت عظیمی به او می‌بخشند.»

تأمین مالی Theranos اغلب از سوی سرمایه‌گذاران فردی، مانند خانواده‌های DeVos و Walton، انجام می‌شد، نه شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر. Theranos اطلاعات علمی یا شواهدی مبنی بر کارکرد دستگاه‌هایش را در اختیار سرمایه‌گذاران بالقوه نمی‌گذاشت و دلیلش را نگرانی از افشای اسرار تجاری عنوان می‌کرد؛ رویکردی که بسیاری از سرمایه‌گذاران خطرپذیر مطرح در سیلیکون‌ولی را از آن دور کرد.

وقتی تقلب Theranos برملا شد، این ماجرا زنگ خطری جدی برای سرمایه‌گذاران تلقی شد تا بررسی‌های موشکافانه را در اولویت قرار دهند. اما شولتز نگران است که سرمایه‌گذاران در عصر هوش مصنوعی این درس‌ها را فراموش کنند.

او گفت: «یکی از خطرهای بزرگ هوش مصنوعی این است که به‌نظرم بررسی موشکافانه آن واقعاً دشوار است. واقعاً سخت است بفهمیم چه چیزی واقعاً منحصربه‌فرد و تازه است و چه چیزی فقط یک لایه روی ChatGPT است... اگر بخواهید مردم را فریب دهید، فکر می‌کنم این فرصت بسیار خوبی برای فریب‌دادنشان باشد.»

نخستین پرسشی که «You Can See Everything» مطرح می‌کند، از خودِ ایده اصلی فیلم برمی‌آید: چرا مادری با دو فرزند خردسال تصمیم می‌گیرد گروه فیلم‌برداری را دعوت کند تا آخرین روزهای زندگی‌اش را در کنار خانواده دنبال کند؛ آن هم پیش از آن‌که برای گذراندن بیش از یازده سال حبس خود را تسلیم کند؟ فیلم پرسش‌هایی مطرح می‌کند که پاسخشان ظاهراً روشن نیست، اما پاسخ این یکی تقریباً مشخص است: او می‌خواهد مردم دلشان برایش بسوزد، چون این همدلی ممکن است در آینده برایش سودمندتر از نفرت یا تمسخر باشد.

در فیلم، هولمز و شریک زندگی‌اش، Billy Evans، وارث صنعت هتلداری، را می‌بینیم که روی Haemanthus کار می‌کنند؛ شرکتی در حوزه تشخیص پزشکی که خودشان آن را «Theranos 2.0» می‌نامند و بنا بر گزارش‌ها حدود ۲۰ میلیون دلار سرمایه جذب کرده است.

«You Can See Everything» تصویر خوبی از هولمز ارائه نمی‌دهد، اما از جنبه‌های شنیع‌تر جرایم Theranos نیز به‌سادگی می‌گذرد؛ از جمله ارائه اطلاعات پزشکیِ به‌شدت نادرست به بیماران واقعی و حتی آزار هدفمند خود شولتز، زمانی که می‌کوشید درباره کارفرمای سابقش هشدار دهد. در فضای فرهنگی امروز، هولمز همچنان بیشتر مایه خنده است تا چهره‌ای مطرود.

شولتز گفت: «احساس نگرانی دارم از این‌که بعدش چه اتفاقی ممکن است بیفتد. او قطعاً دارد برای فصل دوم زندگی‌اش آماده می‌شود و آن را آغاز می‌کند، اما دقیقاً نمی‌دانم این مسیر به کجا می‌رسد.»