Suncatcher گوگل، نمونهٔ اولیهٔ مرکز دادهٔ فضایی این شرکت، پس از پرتاب در اوایل این ماه همراه با بیش از ۱۰۰ فضاپیمای دیگر با موشک Falcon 9 شرکت SpaceX، اکنون فعال است و با زمین ارتباط برقرار می‌کند.

این ماهواره که یک واحد پردازش تنسور (TPU) از Google را حمل می‌کند و حداکثر یک کیلووات برق تولید می‌کند، قرار است راه را برای شبکه‌های آینده‌ای از ماهواره‌های نزدیک به هموار کند که بارهای کاری سنگین inference را در مدار انجام می‌دهند. بااین‌حال، نیاز برق TPU به این معناست که این واحد هر بار فقط حدود ۲۰ دقیقه می‌تواند روشن بماند؛ موضوعی که ارتباطات میان فضا و زمین را که از پیش هم دشوار است، پیچیده‌تر می‌کند.

پس از فرایند راه‌اندازی و آزمایشی که طی حدود سه هفته زیرسامانه‌های ماهواره را بررسی کرد، فضاپیما آمادهٔ کار شد. وقتی مهندسان زمینی این هفته نخستین پرامپت خود را فرستادند، از مدلی که از پیش روی ماهواره نصب شده بود، یعنی Gemma 4 از Google DeepMind، خواستند هایکویی دربارهٔ حضور در فضا بنویسد. حاصل چنین بود:

مرمر آبی، آن پایین
جریان داده‌ها، آرام و خاموش
نور ستارگان، هسته‌ام را می‌پرورد. ✨

گوگل گفت این مدل را با لیمریک‌هایی با مضمون فضا آزمایش کرده است (کاش از یک شاعر کمک گرفته بودند؟) و شاید مهم‌تر از آن، از فضاپیما خواسته است شرایط مداری اطراف ماهواره را گزارش کند.

سخنگوی شرکت به TechCrunch گفت که ماهواره طبق روال عادی کار می‌کرد.

در کارزار آزمایشی جاری، عملکرد تراشه‌ها در شرایط تنش حرارتی و محیط تشعشعی فضا بررسی خواهد شد. گوگل TPUهای خود را به‌طور گسترده در شتاب‌دهنده‌های ذرات روی زمین آزمایش کرده است، اما اکنون باید ببیند آثار واقعی تشعشعات در فضا چه تأثیری بر سخت‌افزار و پردازندهٔ آن‌ها می‌گذارد. تشعشعات می‌توانند باعث «وارونگی بیت» شوند و مقدار ذخیره‌شده در حافظهٔ رایانه را تغییر دهند؛ این تغییر نیز می‌تواند داده‌ها را خراب کند، بی‌آنکه ابزارهای معمول پایش آن را تشخیص دهند.

آزمایش‌های زمینی نشان داده بود که اثر تشعشعات بر بارهای کاری inference ناچیز خواهد بود و بیشتر برای آموزش مدل مشکل‌ساز می‌شود. اکنون تیم گوگل می‌تواند این سازوکارها را در دنیای واقعی، نه در یک شبیه‌سازی، ارزیابی کند.

اگر TPU نصب‌شده روی این فضاپیما عملکرد موفقی داشته باشد، گام بعدی پرتاب دو ماهوارهٔ دیگر مجهز به این تراشه‌های پیشرفته در سال ۲۰۲۷ خواهد بود. این فضاپیماها تولید برق بیشتری را ممکن می‌کنند و پیوندهای نوری میان‌ماهواره‌ای را به نمایش می‌گذارند.

پروژهٔ Starcloud گوگل در میان طرح‌های مراکز دادهٔ فضایی تا حد زیادی تنها پروژه‌ای است که برای پشتیبانی از بارهای کاری توزیع‌شدهٔ هماهنگ، روی پیوندهای پرسرعت میان ماهواره‌ها حساب می‌کند؛ انتظار می‌رود مراکز دادهٔ SpaceX نیز از پیوندهای لیزری استفاده کنند، اما ماهواره‌های آن‌ها آن‌قدر از هم دور خواهند بود که نتوانند به‌طور مؤثر پردازش را با هم به اشتراک بگذارند. شرکت‌هایی مانند Starcloud و Cowboy Space انتظار دارند بارهای کاری inference را روی ماهواره‌های مجزا اجرا کنند.

طرح‌های گوگل و SpaceX پیوند نزدیکی با یکدیگر دارند. Alphabet، شرکت مادر گوگل، سهم سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در SpaceX دارد. افزون بر این، برای پرتاب مراکز دادهٔ مداری خود، هر دو شرکت به Starship نیاز دارند؛ موشک سنگین‌بری که همچنان در دست توسعه است و در کانون چشم‌انداز فضایی Elon Musk قرار دارد و باید کاملاً و به‌سرعت قابلیت استفادهٔ مجدد پیدا کند.

پژوهشگران Suncatcher در تحلیلی داوری‌شده که اوایل این ماه منتشر شد، برآورد کردند که SpaceX باید ۱٬۸۰۰ بار Starship را به پرواز درآورد تا به همان میزان کاهش هزینهٔ ناشی از یادگیری دست پیدا کند که با موشک‌های پیشین خود تجربه کرده بود.

Suncatcher نمونه‌ای کلاسیک از پروژه‌های بلندپروازانهٔ گوگل است؛ تمرکز این شرکت بر طراحی زیرساختی است که در دههٔ ۲۰۳۰ از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه باشد. بااین‌حال، رسیدن به این هدف ممکن است به واکنش سایر بخش‌های شرکت در برابر فشارها و فرصت‌های هوش مصنوعی در کوتاه‌مدت بستگی داشته باشد. سهام Alphabet، شرکت مادر گوگل، این هفته پس از آن سقوط کرد که این شرکت گزارش داد تلاش‌ها برای واردکردن هوش مصنوعی به کسب‌وکار جست‌وجویش، به رشد درآمد تبلیغاتی آسیب می‌زند.