بر اساس ادعای یک پژوهش تازه، مدل‌های پیشرو با وزن‌های باز که شرکت‌های چینی توسعه داده‌اند، با تراشه‌های Nvidia آموزش دیده‌اند؛ تراشه‌هایی که دولت آمریکا صادراتشان را به بزرگ‌ترین رقیب ژئوپلیتیکی این کشور محدود کرده بود.

دسترسی ظاهراً گسترده آزمایشگاه‌های پیشروی چین به پردازنده‌های گرافیکی Blackwell، ابعاد مشکلی را نشان می‌دهد که پیش روی برترین طراح تراشه قرار دارد. جنسن هوانگ، مدیرعامل Nvidia، این هفته پس از آن شرکت را ترک کرد که به رابطه‌اش با آلیس هوانگ، مدیر شرکت Megaspeed، اذعان کرد؛ شرکتی که به قاچاق تراشه‌های Nvidia به چین متهم شده است. همچنین ادعا شده که آلیس هوانگ مأمور سرویس اطلاعاتی چین است.

اگرچه روابط جنسن هوانگ با یک مشتری و دو کارمند بیشترین توجه عمومی را به خود جلب کرده، احتمال مسئولیت حقوقی Nvidia به‌عنوان یک شرکت در قبال نقض مقررات کنترل صادرات، احتمالاً در تصمیم این شرکت برای قطع همکاری با هوانگ نقش داشته است.

هدف از کنترل‌های صادراتی آمریکا، حفاظت از برتری این کشور در توانمندی‌های هوش مصنوعی در برابر چین است؛ اما هوانگ مدت‌هاست که برای گشودن این بازار تلاش می‌کند. صادرات پردازنده‌های گرافیکی Blackwell به چین یا شرکت‌های تحت مالکیت چین ممنوع است، درحالی‌که دولت ترامپ اجازه می‌دهد Nvidia تراشه H200 را که قدرت کمتری دارد صادر کند؛ مشروط بر اینکه محموله‌ها از مسیری غیرمستقیم حمل شوند تا آمریکا بتواند تعرفه‌ای ۲۵درصدی اعمال کند.

ویل دپوی، پژوهشگر پیشین OpenAI و مدیر گروه پژوهشی غیرانتفاعی Unemployment Labs، وزن‌ها—ساختار منحصربه‌فرد—مدل‌های زبانی بزرگ منتشرشده به‌صورت عمومی از سوی DeepSeek، Moonshot AI، MiniMax و Ant Group را تحلیل کرد. وزن‌ها همچنان پیکربندی تراشه‌هایی را که برای آموزش مدل‌ها به کار رفته‌اند منعکس می‌کنند و دپوی توانست شواهد قانع‌کننده‌ای پیدا کند که نشان می‌دهد مدل‌های زیر ذره‌بین، از جمله نسخه‌های K3 مدل Kimi از Moonshot و مدل‌های V4 شرکت DeepSeek، ردپای آموزش با تراشه‌های Blackwell را دارند.

مایکل کراتسیوس، مشاور فناوری کاخ سفید، اوایل امسال گفت که Moonshot از تراشه‌های Nvidia استفاده کرده که صادراتشان ممنوع است؛ او در این باره به منابع اطلاعاتی آمریکا استناد کرد. Epoch AI، سازمانی پژوهشی و غیرانتفاعی، برآورد می‌کند که حدود دو میلیون تراشه پیشرفته در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، از طریق طرح‌هایی که برای پنهان‌کردن مقصد نهایی آن‌ها طراحی شده بودند، وارد چین شده‌اند.

این به آن معنا نیست که این مدل‌ها به‌طور کامل با تراشه‌های Nvidia آموزش دیده‌اند یا لزوماً قوانین کنترل صادرات نقض شده است؛ ممکن است تراشه‌ها در یک مرکز داده خارج از کشور بوده باشند؛ روشی که به راهی محبوب برای دسترسی شرکت‌های چینی به توان پردازشی تبدیل شده و انقلابی صنعتی در مالزی به راه انداخته است. داده‌های Epoch برآورد می‌کند که در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، تعداد ۲۷۵ هزار شتاب‌دهنده هوش مصنوعی Nvidia به مالزی وارد شده است.

بااین‌حال، هدف ظاهری ممنوعیت‌های صادراتی دقیقاً جلوگیری از همین موضوع است: آموزش مدل‌ها در آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی چین با استفاده از قدرتمندترین تراشه‌ها. منتقدان سرسخت چین مدت‌هاست خواستار کنترل‌های سخت‌گیرانه‌تری بر استفاده‌کنندگان از تراشه‌ها هستند، نه صرفاً بر مالکان آن‌ها یا محل نصبشان.

سم برس‌نیک، پژوهشگر مرکز امنیت و فناوری نوظهور دانشگاه جورج‌تاون، تابستان امسال به TechCrunch گفت: «اگر برایمان مهم است که برتری فناوری آمریکا حفظ شود، به نظرم هیچ منطقی ندارد که اجازه ندهیم شرکت‌های چینی در سرزمین اصلی چین یا هنگ‌کنگ و ماکائو به تراشه‌ها دسترسی داشته باشند، اما بعد بگوییم درواقع اگر فقط به مالزی بروید، هر کاری دلتان خواست می‌توانید انجام دهید.»

شرکت Megaspeed به مدیریت آلیس هوانگ، چندین سال است که از طریق شرکت زیرمجموعه‌اش Speedmatrix در مرکز این تجارت قرار دارد و دولت‌های آمریکا و سنگاپور هر دو درباره آن تحقیق کرده‌اند. بلومبرگ روز جمعه هم گزارش داد که شرکتی مرتبط با آلیس هوانگ در قاچاق تراشه‌های ممنوعه Nvidia به یک مرکز داده در شانگهای دست داشته است.

در ماه مه، شرکت پژوهشی فروش استقراضی Culper گزارشی منتشر کرد و در آن استدلال کرد که Nvidia با «مشکل چین» روبه‌روست؛ زیرا سهم قابل‌توجهی از درآمد این شرکت از تقاضای چین تأمین می‌شود، چه از طریق مراکز داده دوردست و چه از راه قاچاق و نقض قوانین آمریکا. این گزارش به رابطه Megaspeed با Nvidia پرداخت و مدعی شد شرکت‌های آلیس هوانگ از حمایت شرکت‌های چینی برخوردارند که دسترسی به تراشه‌های آمریکایی برایشان ممنوع است.

نکته طنزآمیز اینجاست که شرط‌بندی شرکت فروش استقراضی Culper علیه Nvidia بر این انتظار استوار نبود که دولت آمریکا سرکوب را تشدید کند. تمرکز این شرکت در عوض بر واکنش دولت چین به ممنوعیت‌ها بود؛ واکنشی که در قالب تعهد دوباره به صنعت تراشه داخلی این کشور نمود پیدا کرد.

اگر چین موفق شود، ممکن است میلیاردها دلار از تقاضای چین برای تراشه‌های Nvidia از بین برود. بنا بر گزارش‌ها، حدود ۶۰۰ هزار تراشه H200 در هنگ‌کنگ انبار شده‌اند و منتظر ارسال به چین هستند. با اینکه شرکت‌های چینی ممکن است این تراشه‌ها را بخواهند، ناظران درباره علت صادرنشدن مجوز واردات آن‌ها اتفاق‌نظر ندارند.

گراهام وبستر، پژوهشگر دانشگاه استنفورد که بر سیاست‌گذاری فناوری آمریکا و چین تمرکز دارد، گفت با این دیدگاه موافق نیست که نگه‌داشتن تراشه‌ها باعث افزایش تولید داخلی شود، چرا که تقاضا برای تراشه‌ها بسیار زیاد است. از دیگر گمانه‌زنی‌ها درباره علت تأخیر می‌توان به آماده‌شدن برای توافق تجاری احتمالی‌ای اشاره کرد که واردات حجم زیادی از کالاهای آمریکایی را در بر بگیرد، یا نگرانی درباره وجود فناوری نظارتی احتمالی در تراشه‌ها.

در حال حاضر، شرکت‌های آمریکایی در قبال پیگیری نحوه استفاده مشتریانشان از کالاهای تحت کنترل، مانند تراشه‌های هوش مصنوعی، تعهدات محدودی دارند. بااین‌حال، درهم‌تنیدگی روابط شخصی و حرفه‌ای جنسن هوانگ با آلیس هوانگ، در صورت تأیید قاچاق تراشه‌ها از سوی بازرسان دولتی و اثبات آگاهی هوانگ از آن، مشکل بسیار بزرگ‌تری برای Nvidia ایجاد می‌کند. Nvidia و هوانگ هر دو از مراکز داده Megaspeed دفاع کرده و گفته‌اند مقام‌های Nvidia برای اطمینان از قانونی‌بودن فعالیت آن‌ها، از این مراکز بازدید کرده‌اند.

نحوه برخورد دولت آمریکا با Nvidia و Megaspeed نیز زیر ذره‌بین قرار گرفته است. بنا بر گزارش‌ها، هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی که بر نهادهای صادرکننده مجوز صادرات تراشه نظارت دارد، ممکن است پس از انتشار گزارش‌هایی شغلش را از دست بدهد. در این گزارش‌ها آمده است که بازرسان او نتوانسته‌اند خریداران مشکوک تراشه‌ها را شناسایی کنند و با مقام‌های Nvidia بیش از حد صمیمی بوده‌اند.