درست در زمانی که شرکت‌های بزرگ فناوری سرمایه‌گذاری خود را دوچندان می‌کنند، نگرانی سرمایه‌گذاران از هزینه‌کرد برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی رو به افزایش است.

در دو هفته گذشته، Alphabet، Amazon، Meta و Microsoft برنامه‌های خود را برای صرف بیش از ۷۴۰ میلیارد دلار در سال جاری بر هزینه‌های سرمایه‌ای تشریح کرده‌اند؛ وال‌استریت این هزینه‌ها را سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، از جمله مراکز داده و تراشه‌ها، ارزیابی می‌کند.

در اوایل رونق هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاران عمدتاً از چنین هزینه‌های هنگفتی استقبال می‌کردند و آن را نشانه‌ای از اطمینان به ظرفیت رشد این فناوری می‌دانستند. اما با ورود به سه‌ماهه چهارم، به نظر می‌رسد این اشتیاق جای خود را به نگرانی‌هایی درباره جریان نقدی آزاد منفی (یعنی هزینه‌کرد نقدینگی بیش از درآمد نقدی شرکت)، افزایش بدهی‌ها و این پرسش داده است که آیا این سرمایه‌گذاری‌های عظیم سرانجام بازده کافی خواهند داشت یا نه.

روز جمعه این نگرانی به سراسر بازار سرایت کرد. شاخص Nasdaq با افت ۲٫۹درصدی روبه‌رو شد و سهام شرکت‌های تراشه‌ساز نیز ضربه خورد: سهام Nvidia چهار درصد، Broadcom بیش از پنج درصد و Qualcomm یازده درصد افت کرد. سهام Alphabet که روز پنجشنبه ۱۲ درصد سقوط کرده بود ــ بدترین روز ثبت‌شده برای این شرکت که ۵۰۰ میلیارد دلار از ارزش بازار آن را از بین برد ــ بار دیگر کاهش یافت.

بخش مهمی از نگرانی‌ها به این دلیل است که شرکت‌هایی که پیش‌تر از کسب‌وکارهای اصلی خود جریان نقدی آزاد فراوانی داشتند، حالا با تهدید هوش مصنوعی علیه اقتصاد این کسب‌وکارها تحت فشار قرار گرفته‌اند. Alphabet این هفته روشن‌ترین نمونه از این وضعیت را ارائه کرد. شرکت مادر Google در سه‌ماهه سوم، ۹٫۱ میلیارد دلار جریان نقدی آزاد منفی گزارش کرد؛ دومین سه‌ماهه پیاپی که جریان نقدی آن منفی بوده است. این در حالی است که هزینه‌های سرمایه‌ای فصلی شرکت به ۵۱٫۴ میلیارد دلار رسید. Alphabet انتظار دارد امسال تا ۲۰۵ میلیارد دلار هزینه کند و پیش‌بینی می‌کند این هزینه‌ها در سال ۲۰۲۷ نیز افزایش یابد.

در همین حال، موفقیت چشمگیر AI Mode ــ قابلیت چت‌بات مبتنی بر هوش مصنوعی Google که مستقیماً در Search ادغام شده است ــ به کسب‌وکار درآمدزای این شرکت آسیب می‌زند. رشد کسب‌وکار تبلیغات Search شرکت Google که حدود نیمی از درآمد آن را تشکیل می‌دهد، به ۱۲ درصد کاهش یافت؛ ضعیف‌ترین نرخ رشد در پنج فصل گذشته. این وضعیت Google را در موقعیتی دشوار قرار داده است: این شرکت میلیاردها دلار صرف فناوری هوش مصنوعی می‌کند که ممکن است کسب‌وکار جست‌وجویی را که هزینه‌هایش را تأمین می‌کند، تضعیف کند.

Amazon نیز با وضعیت مشابهی روبه‌روست. این شرکت اعلام کرد که در ۱۲ ماه گذشته ۴۲٫۴ میلیارد دلار جریان نقدی آزاد منفی داشته است؛ در حالی که سال قبل از آن، جریان نقدی آزاد مثبتش ۱۴٫۸ میلیارد دلار بود. شرکت می‌گوید انتظار دارد امسال ۲۲۰ میلیارد دلار هزینه سرمایه‌ای داشته باشد. با وجود رشد ۳۹درصدی درآمد کسب‌وکار ابری آن، AWS، سهام Amazon پس از انتشار گزارش مالی در روز پنجشنبه هفت درصد سقوط کرد.

Meta نیز در حال مصرف نقدینگی است و در سه‌ماهه سوم، ۲٫۱ میلیارد دلار جریان نقدی آزاد منفی گزارش کرد؛ زیرا هزینه‌های سرمایه‌ای آن از جریان نقدی عملیاتی‌اش بیشتر بود. این شرکت پیش‌بینی کرده است که هزینه‌های سرمایه‌ای‌اش در سال جاری به ۱۴۵ میلیارد دلار برسد. Meta اشاره کرد که Muse، عامل هوش مصنوعی شخصی و رایگان جدیدش، هزینه‌بر است؛ مارک زاکربرگ، مدیرعامل شرکت، گفته است اجرای آن «به توان محاسباتی بسیار زیادی نیاز دارد». با این حال، درآمد تبلیغاتی شرکت ۲۶ درصد رشد کرد. اما حتی خبرهای خوب هم نتوانست مانع افت ۱۰درصدی سهام Meta در هفته گذشته شود.

Microsoft تنها استثنا در زمینه جریان نقدی آزاد بود: این شرکت در آخرین سه‌ماهه خود ۱۸٫۶ میلیارد دلار جریان نقدی آزاد مثبت ثبت کرد و هزینه‌های سرمایه‌ای‌اش به ۴۵٫۲ میلیارد دلار رسید؛ رقمی کمتر از ۵۰ میلیارد دلاری که پیش‌بینی کرده بود. Microsoft گفت این کاهش عمدی در هزینه‌کرد هوش مصنوعی نبوده و تأخیر ارائه‌دهندگان شخص ثالث در تأمین ظرفیت را دلیل آن دانست. در پی این خبر، سهام شرکت‌های کوچک‌تری که توان محاسباتی هوش مصنوعی را اجاره می‌دهند، سقوط کرد.

شایان توجه است که هزینه تأمین مالی همه این زیرساخت‌های هوش مصنوعی تنها از محل سود شرکت‌های بزرگ فناوری پرداخت نمی‌شود؛ بخشی از این منابع از طریق فروش سهام و اوراق قرضه نیز تأمین می‌شود. به گزارش S&P Global Market Intelligence، Microsoft، Alphabet، Amazon، Meta و Oracle در سال ۲۰۲۶ روی‌هم‌رفته ۳۲۶ میلیارد دلار بدهی منتشر کردند؛ سه برابر میزان انتشار بدهی آن‌ها در سال گذشته.

تقاضا برای توان محاسباتی هوش مصنوعی همچنان بالاست. کسب‌وکارهای ابری Google، Amazon و Microsoft همگی رشد کردند. اما هزینه‌های پاسخ‌گویی به این تقاضا سرمایه‌گذاران را نگران کرده است.

این وضعیت مبهم می‌تواند عرضه اولیه سهام Anthropic را که انتظار زیادی برای آن وجود دارد، پیچیده‌تر کند. این شرکت هوش مصنوعی اوایل همین هفته برای ورود به بورس درخواست داد و رشد آینده‌اش به دسترسی به توان محاسباتی عظیم وابسته است. روزنامه Financial Times گزارش داد که Blackstone روز جمعه به سرمایه‌گذاران هشدار داده است Anthropic ممکن است پس از عرضه اولیه سهام، واجد شرایط دریافت رتبه اعتباری سرمایه‌گذاری نباشد؛ در نتیجه، احتمال دارد این شرکت برای تأمین مالی برنامه‌های زیرساختی خود بیش از پیش به شرکت‌های بزرگ زیرساخت ابری و طرف‌های ثالث وابسته شود.