این مطلب ابتدا در The Algorithm، خبرنامه هفتگی ما درباره هوش مصنوعی، منتشر شد. برای دریافت زودهنگام مطالبی از این دست در صندوق ورودی‌تان، از اینجا ثبت‌نام کنید.

اواخر سپتامبر، رئیس‌جمهور ترامپ یک فرمان اجرایی امضا کرد که تنها یک دستور داشت: نهادهای دولتی باید آنچه را تا آن زمان «هوش مصنوعی» می‌نامیدند، به «هوشِ برتر» تغییر نام دهند. این اصطلاح در نظرسنجی‌ای که رئیس‌جمهور چند هفته پیش‌تر در X برگزار کرده بود، در رقابت با گزینه‌های دیگری از جمله «هوشِ افراطی» و «هوشِ عالی» برگزیده شد. 

البته تغییر نام حالا به سنتی در کاخ سفید تبدیل شده است: ترامپ نام‌ها را تغییر داده تا برتری آمریکا بر برخی پهنه‌های آبی را به رخ بکشد (خلیج آمریکا و دریاچه آمریکا)، اولویت‌های جدید نهادی را نشان دهد (وزارت جنگ)، یا صرفاً اثری از خود بر جاهای نام‌آشنا بگذارد (از جمله درگیری ادامه‌دار بر سر تغییر نام مرکز کندی). 

دلیل اعلام‌شده برای این تغییر نام آن است که سامانه‌های هوش مصنوعی امروزی به‌جای اینکه صرفاً هوش را «تقلید» کنند، «نبوغ انسانی را تقویت می‌کنند» و بنابراین باید این موضوع در اصطلاحات دولت بازتاب پیدا کند. اما اگر این تغییر نام از الگوی موارد قبلی پیروی کند، آثارش به دولت محدود نخواهد ماند. 

این تغییر، انتخاب واژه‌ها را به آزمونی برای وفاداری سیاسی تبدیل می‌کند: کسانی که از اصطلاح جدید استفاده می‌کنند، وفاداری خود را به دولت نشان می‌دهند و کسانی که چنین نمی‌کنند، هدف حمله قرار می‌گیرند (به یاد بیاورید که دولت ترامپ پس از آنکه خبرگزاری آسوشیتدپرس اصطلاح «خلیج آمریکا» را نپذیرفت، این خبرگزاری را از حضور در برخی نشست‌های خبری کاخ سفید منع کرد). 

اما بیشتر آمریکایی‌ها ماه‌ها می‌گذرد و حتی یک‌بار هم به این فکر نمی‌کنند که دریاچه بزرگی را که میان نیویورک و کانادا قرار دارد چه بنامند. در مقابل، هوش مصنوعی در کانون گفت‌وگوی ملی قرار دارد و دو سوم آمریکایی‌ها می‌گویند چند بار در هفته با این فناوری تعامل دارند. شاید این جسورانه‌ترین تغییر نام تا امروز باشد. 

حالا که یک ماه از آن گذشته، چه کسانی با این تغییر همراه شده‌اند؟

از خود دولت شروع کنیم. اصطلاح «هوشِ برتر» یا به‌اختصار «SI» اکنون در فراخوان‌های دولتی بیشتر به چشم می‌خورد؛ از جمله در درخواست جدید اداره مهاجرت و گمرک آمریکا از شرکت‌ها برای ساخت سامانه‌های نظارتی «مبتنی بر هوشِ برتر» در بازداشتگاه‌های این اداره. در بیشتر وب‌سایت‌های دولتی، اصطلاح جدید بی‌سروصدا جایگزین اصطلاح قبلی شده است. برخی وب‌سایت‌ها، از جمله وب‌سایت مؤسسه ملی سلامت، اکنون با درج هشداری به بازدیدکنندگان می‌گویند که در دوره گذار ممکن است با هر دو اصطلاح جدید و قدیمی روبه‌رو شوند.

البته این روند بی‌دردسر نبوده است. یک روز پس از صدور فرمان تغییر نام، پنتاگون از ابتکاری بلندپروازانه برای بررسی آینده جنگ خبر داد که «پروژه مریدین» نام داشت؛ اما در آن از اصطلاح قدیمی استفاده شده بود. هفته گذشته، یک بیانیه خبری کمیسیون تجارت فدرال به‌جای شکل دوکلمه‌ای و با حروف بزرگِ مدنظر رئیس‌جمهور، از واژه یک‌کلمه‌ای «ابرهوش» استفاده کرد. همچنین در بیانیه‌های خبری اخیر وزارت بهداشت و خدمات انسانی هیچ نشانی از اصطلاح جدید دیده نمی‌شود. 

با توجه به شمار بی‌سابقه دفاتر، ابتکارها و برنامه‌های مرتبط با هوش مصنوعی که در سال‌های اخیر شکل گرفته‌اند، احتمالاً اصطلاح «AI» همچنان به کار خواهد رفت؛ از جمله در نام دفتر ارشد دیجیتال و هوش مصنوعی پنتاگون (فرمان اجرایی می‌گوید این دستور شامل مقررات یا اسنادی که پیش‌تر صادر شده‌اند نمی‌شود).

اما به نظر می‌رسد کارمندان دولت برای اینکه به‌جای «AI» از «SI» استفاده کنند، به زمان نیاز دارند. چند هفته پیش، یکی از پژوهشگران یک آزمایشگاه ملی که با او مصاحبه کردم، چند بار از «AI» استفاده کرد و بعد با شرمندگی پذیرفت که اشتباه کرده است. حتی پیت هگست، وزیر دفاع، هم در مصاحبه‌ای در ۳ اکتبر از «AI» استفاده کرد. 

اما تغییر نام‌های دیگر ترامپ نشان می‌دهد که هدف صرفاً عوض کردن واژگان دولت نیست؛ او می‌خواهد شیوه حرف زدن بقیه ما را هم تغییر دهد.

در چند هفته گذشته، بیشتر پست‌های رئیس‌جمهور ترامپ در Truth Social در حمایت از نامزدهای انتخابات میان‌دوره‌ای بوده‌اند. اما او ۲۷ اکتبر، برای مدتی کارزار انتخاباتی را کنار گذاشت و از وال‌استریت ژورنال به‌دلیل استفاده نکردن از اصطلاح «هوشِ برتر» انتقاد کرد؛ اصطلاحی که به گفته او «تقریباً همه از آن استفاده می‌کنند یا به‌زودی استفاده خواهند کرد». او همچنین گفت که به‌زودی مقرراتی وضع خواهد شد که فراتر از فرمان اجرایی برود و استفاده از عبارت «هوش مصنوعی» را در اسناد دولتی کاملاً ممنوع کند. 

اما وال‌استریت ژورنال تنها نیست: حتی شبکه نیوزمکس، رسانه‌ای که بنیان‌گذارش آن را «حامی رئیس‌جمهور و سیاست‌هایش» توصیف کرده، از اصطلاح موردعلاقه رئیس‌جمهور استفاده نمی‌کند.  

آیا مدیران شرکت‌های بزرگ فناوری هم با این تغییر همراه شده‌اند؟ پاسخ پیچیده است. همان روزی که رئیس‌جمهور ترامپ فرمان تغییر نام را امضا کرد، بیانیه‌ای غیرالزام‌آور درباره ایمنی هوش مصنوعی نیز منتشر کرد: «توافق‌نامه کاخ سفید درباره هوشِ برتر» که به امضای شش چهره بانفوذ دنیای فناوری رسید: ساندار پیچای از Google، داریو آمودی از Anthropic، مارک زاکربرگ از Meta، گرگ براکمن از OpenAI، ایلان ماسک از xAI و جنسن هوانگ از Nvidia.

اما حتی در میان این گروه—که سه نفر از اعضایش در مراسم تحلیف ترامپ شرکت کرده بودند—هم این اصطلاح رواج نیافته است. 

شبکه CNBC در تحلیلی از تماس‌های اعلام نتایج مالی سه‌ماهه سوم گزارش داد که تنها زاکربرگ و ماسک به‌طور منظم از این اصطلاح استفاده کرده‌اند. اما زاکربرگ را نمی‌توان به‌درستی در این دسته قرار داد: Meta از سال گذشته به هر حال از «ابرهوش» استفاده می‌کند. به نظر می‌رسد شرکت‌های ماسک بیش از دیگران این اصطلاح را به کار می‌برند و او حتی قول داده نام SpaceXAI را به SpaceXSI تغییر دهد. خود ماسک در پست‌هایش در X همچنان SI و AI را با هم به کار می‌برد. 

مدیران Amazon، Microsoft و Alphabet در تماس‌هایشان از «AI» استفاده کردند؛ هرچند در نامه اخیر Microsoft به سهام‌داران به «دوران هوشِ برتر» اشاره شده بود. هوانگ هم از این اصطلاح نام برده، اما همچنان از AI هم استفاده می‌کند.

یکی از انتقادها به این طرح تغییر نام، هزینه‌بر بودن آن از نظر زمان و پول مالیات‌دهندگان است. مارک بنیاف، مدیرعامل Salesforce، اختیار دارد تصمیم بگیرد که SIForce نام بهتری از AIForce است و به شرکتش دستور دهد این تغییر را اجرا کند. اما اکنون کارمندان دولت وقت صرف نوشتن راهنماهایی می‌کنند تا به نهادها بگویند چگونه با این تغییر نام کنار بیایند. افزون بر این، طبق فرمان اجرایی، رؤسای نهادهای فدرال موظف‌اند برای تدوین تعریف قانونی تازه‌ای از «هوشِ برتر» با یکدیگر همکاری کنند و آن را تا پایان این ماه به رئیس‌جمهور ارائه دهند. 

اما نگرانی من بیش از آنکه درباره اتلاف احتمالی وقت و پول باشد، به پیامدهای این کار برای گفت‌وگوی ملی ما درباره هوش مصنوعی مربوط می‌شود. بارها پیش آمده که در فروشگاه مواد غذایی یا کافه، غریبه‌هایی را شنیده‌ام که سر صحبت را درباره هوش مصنوعی باز کرده‌اند. محتوای این گفت‌وگوها به‌ندرت امیدبخش است—بیشتر درباره نابودی مشاغل یا جنگ‌افزارهای مجهز به هوش مصنوعی حرف می‌زنند—اما آنچه دلگرم‌کننده است، دیدن این خواست گسترده در میان مردم است که در تصمیم‌گیری درباره تأثیر این فناوری بر زندگی‌شان سهمی داشته باشند. 

ممکن است افراد احساسات بسیار متفاوتی درباره هوش مصنوعی داشته باشند، از جمله خصومت آشکار؛ اما این تفاوت‌ها هنوز به‌سادگی با شکاف‌های حزبی‌ای منطبق نمی‌شوند که گفت‌وگو درباره مهاجرت یا تغییرات اقلیمی را میان غریبه‌ها ناخوشایند می‌کند.

اگر «هوشِ برتر» به آزمونی برای وفاداری تبدیل شود، دیگر چنین نخواهد بود. به‌راحتی می‌توان تصور کرد دو نفری که مثلاً درباره خوب یا بد بودن چت‌بات‌ها برای سلامت روان گفت‌وگو می‌کنند، به‌محض اینکه متوجه شوند یکی از آن‌ها می‌گوید «هوشِ برتر» و دیگری «AI»، بحث را متوقف کنند. این اتفاق به زیان همه ما خواهد بود. 

فردا انتخابات میان‌دوره‌ای برگزار می‌شود. آمریکایی‌ها می‌گویند هوش مصنوعی در این انتخابات برایشان از سیاست‌های محیط‌زیستی و اقلیمی اهمیت بیشتری دارد (و دموکرات‌ها حتی آن را مهم‌تر از سقط جنین و سیاست‌های مربوط به سلاح گرم می‌دانند). ما تازه داریم گفت‌وگوی ملی درباره معنای هوش مصنوعی برای زندگی‌مان را آغاز می‌کنیم. چه اصطلاح «هوشِ برتر» رواج پیدا کند و چه نکند، تبدیل کردن خودِ این اصطلاحات به آزمونی برای وفاداری، هیچ کمکی به پیشبرد گفت‌وگوی ملی درباره هوش مصنوعی نمی‌کند؛ گفت‌وگویی که تازه آغاز شده است.